Opublikowano 6 komentarzy

Znaczenie i użycie ‘da’

DA

W zeszłym docinku wyjaśniałem różnicę między „weil” i „da” – ten odcinek możecie zobaczyć, jak klikniecie „tutaj. Mówiłem tam, że „da” znaczy „jako, że”. Słowo „da” jednak usłyszymy w Niemczech bardzo często, jeszcze w innych znaczeniach. Co to słowo więc znaczy i jak go używać – o tym, w dzisiejszym odcinku. 

DA – TU / TAM

Słowo „da” jest dość uniwersalnym wyrażeniem, może znaczyć zarówno „tutaj (czyli hier) ”, jak i „tam (czyli dort)”. Ktoś może zapytać – jak to jedno słowo „da” może znaczyć zarówno „tu” jak i „tam”? Odpowiedź jest prosta – na dobrą sprawę „da” w rzeczywistości jest odpowiednikiem polskiego „w tym miejscu”. Wszystko więc zależy od kontekstu – jeżeli „to miejsce” jest bliżej nas „da” przetłumaczymy na tutaj. Jeśli dalej, „da” przetłumaczymy na „tam”.

Ich wohne da – mieszkam tam / tutaj = w tym miejscu.  

„Da” używa się na codzień dość często. Np. jak ktoś pyta, „wo ist eine Haltestelle – gdzie jest przystanej autobusowy”, możemy pokazać tej osobie:

Da ist eine Haltestelle – tam jest przystanek autobusowy. 

Albo jak ktoś szuka okularów i mówi „wo ist denn nur meine Brille – gdzie się podziały poje okulary”, a my je znajdziemy, możemy powiedzieć:

Da – tutaj!

DA SEIN

„Da” bardzo często łączy się ze słowem „sein – być”. „Da sein” oznacza być obecnym, albo być na miejscu. Np. Jak pukamy do drzwi i nikt nie otwiera, możemy powiedzieć:

Es ist niemand da – nikogo tam nie ma. 

Albo jak z kimś rozmawiamy przez telefon i musimy na chwilę przerwać, możemy powiedzieć:

Warte mal, ich bin gleich wieder da – poczekaj no, zaraz wracam (dosł. zaraz będę znowu obecny / na miejscu).

A jak taksówkarz dowiezie nas do celu podróży, może powiedzieć:

Wir sind da – jesteśmy na miejscu (= jesteśmy tam, gdzie mieliśmy dojechać)

DA – W TYM WYPADKU

Da” czyli „tutaj” lub „tam” metaforycznie może znaczyć – w tym wypadku, w tej kwestii, w tej sytuacji. Np. Jak w jakiejś sprawie nie da rady nic więcej zrobić, możemy powiedzieć:

Da kann man nichts machen – tutaj / w tym wypadku nic się nie da zrobić. 

Wówczas takiej osobie możemy odpowiedzieć:

Da haben Sie aber nicht Recht – i tu się pan myli / w tej kwestii nie ma pan racji.

A jeśli ktoś wyrazi nam swoją opinię – np. powie, że niemiecki jest przydatny, możemy tej osobie powiedzieć:

Da bin ich ganz derselben Meinung – tu / w tej kwestii jestem tego samego zdania. 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Wyobraźcie więc sobie, że na ulicy Niemiec pyta Was, gdzie jest dworzec (wo ist der Bahnhof?). Pokazujecie mu ręką na budynek nieopodal – jak powiecie po Niemiecku. 

„Dworzec jest tam”

Poprawnie przetłumaczone zdanie zapiszcie w komentarzach, to je dla Was sprawdzimy:).

PODSUMOWANIE

Słowa „da” możemy używać w następujących znaczeniach:

Da – tam / tutaj / w tej kwestii

Da sein – być na miejscu / być obecnym

Da – metaforycznie w tym wypadku, w tej kwestii, w tej sytuacji.

Cytat na dziś

Da, wo die Angst ist, da ist der Weg. – Tam, gdzie jest strach, tam jest droga. 

Opublikowano 2 komentarze

Hilfreich, behilflich czy hilfsbereit?

Um Euch behilflich zu sein – żeby być dla was pomocnym, habe ich auf meinem Blog einen hilfreichen Artikel geschrieben – napisałem na moim blogu pomocny artykuł. Dzisiaj zajmiemy sie słowem „pomocny”, a na dobrą sprawę, trzema niemieckimi odpowiednikami tego słowa, czyli hilfreich, behilflich i hilfsbereit. 

HILFREICH

Słowo „hilfreich” pochodzi od słów „Hilfe – pomoc” i „reich – bogaty, obfity”. Oznacza więc dosłownie „obfitujący w pomoc”. „Hilfreich” w znaczeniu „pomocny” użyjemy zazwyczaj do opisania rzeczy, przedmiotów, wydarzeń, które były dla nas pomocne. 

„Hilfreich” może być np. „ein Buch – książka”, „Tipp – wskazówka” czy też „Ratschlag – rada”. Kiedyś dostałem np. Taki komentarz:

Dein Blog ist sehr hilfreich. – Twój blog jest bardzo pomocny. 

Dein Buch ist sehr hilfreich. – Twoja książka jest bardzo pomocna.

Diese Übungen sind sehr hilfreich für mich – te ćwiczenia są bardzo pomocne dla mnie

 

BEHILFLICH

„Behilflich” również oznacza „pomocny”, dotyczy jednak przede wszystkim ludzi, a nie rzeczy, jak słowo „hilfreich”. „Behilflich” najczęściej występuje w zwrocie „jemandem behilflich sein – komuś pomocnym być”, np. wchodząc do sklepu albo hotelu, możemy usłyszeć pytanie:

Darf ich Ihnen behilflich sein?  – czy mogę panu jakoś pomóc (dosł. Czy mogę Panu pomocnym być?).

Jeśli np. Majster naprawki nam pralkę, możemy mu powiedzieć:

Dankeschön. Sie waren mir sehr behilflich. – dziękuję bardzo. Bardzo mi Pani pomogła (=była Pani mi bardzo pomocna).

Żeby określić to, przy czym pomagamy, do słówka „behilflich” dodamy „bei”:

Bei der Arbeit behilflich sein – być pomocnym w pracy

Beim Kochen behilflich sein – być pomocnym w gotowaniu

HILFREICH  VS. BEHILFLICH

Porównajmy więc sobie te dwa słowa:

Osoba, która pomaga, jest „behilflich”. Rzecz, rada, książka, która pomaga, jest „hilfreich”.

Ich hoffe, dass ich beim Deutsch lernen behilflich bin und dass der Kanal hilfreich ist – mam nadzieję, że przy nauce niemieckiego pomocny jestem i że ten kanał pomocny jest.

A jeśli przyjaciel był dla nas pomocny, bo udzielił nam pomocnych rad, możemy mu powiedzieć:

Du warst mir sehr behilflich mit deinen hilfreichen Ratschlägen – bardzo mi pomogłeś swoimi pomocnymi radami. (Ty, jako osoba byłeś „behilflich” a Twoje rady były „hilfreich”). 

HILFSBEREIT

Niemcy mają jeszcze słowo „hilfsbereit” czyli dosłownie „gotowy / skory do pomocy”. „Hilfsbereit”  czyli bycie skorym do pomocy jest cechą charakteru”.

Eine Person, die gerne hilft, ist hilfsbereit – osoba, którą lubi pomagać, jest skora do pomocy.

Np. jeśli mamy kolegę, którego nigdy nie trzeba prosić o pomoc, bo jak tylko wspomnimy, że musimy np. wynieść fortepian z mieszkania albo gdzieś pojechać, to ten kolega sam zawsze oferuje swoją pomoc jako pierwszy, wówczas powiemy:

Peter ist ein hilfsbereiter Mensch. Er bietet immer seine Hilfe an – Peter jest człowiekiem pomocnym / skorym do pomocy. Zawsze proponuje swoją pomoc. 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Jakiego więc słowa „ BEHILFLICH”, czy „ HILFREICH” użylibyście w zdaniu:


Danke für deinen Ratschlag. Er war sehr (…) – dziękuję za Twoją radę. Ona była bardzo pomocna.  

PODSUMOWANIE

HILFREICH – pomocny (dotyczy rzeczy, przedmiotów, wydarzeń)

BEHILFLICH – pomocny (dotyczy ludzi)

HILFSBEREIT – oznacza „skory do pomocy”, określa cechę charakteru. 

 

Cytat na dziś

Nichts ist hilfreicher als eine Herausforderung, um das Beste in einem Menschen hervorzubringen. – nic nie jest bardziej pomocne niż wyzwanie, żeby wydobyć z człowieka to co najlepsze “. Sean Connery

Opublikowano Dodaj komentarz

Um…zu czy damit?

UM ZU VS. DAMIT

Hallo! Dzisiaj odpowiemy sobie na pytanie Dominika, mianowicie jak powiedzieć po niemiecku „żeby” – kiedy używać „um…zu” a kiedy „damit”. I jaka między tymi słowami jest różnica. Zapraszam!

UM…ZU

„Um … zu” oznacza, „żeby”. Jeśli chodzi o budowę, zdania z „um…zu” przypominają trochę kanapkę albo przekładańca. Po „um” stawiamy rzecz, przymiotnik lub jakieś inne słowo, a po „zu” najważniejszy czasownik, czyli czynność, np.

Ich lerne jeden Tag, um besser Deutsch zu sprechen – uczę się każdego dnia, żeby lepiej po niemiecku mowić.

Ich gehe rein, um nicht nass zu werden – wejdę do środka, żeby nie przemoknąć

Ich nehme ein Taxi, um die Koffer nicht tragen zu müssen – biorę taksówkę, żeby nie musieć walizek nosić. 

Jeśli mamy czasownik rozdzielny, np. „ aufstehen – wstawać” „zu” wsadzimy w środek, między dwie części takiego czasownika, czyli powiemy „ aufzustehen”.

Ich habe mir einen Wecker gekauft, um früh aufzustehen – kupiłem sobie budzik, żeby wcześnie wstawać.

DAMIT 

„Damit” również oznacza „żeby”. Zdanie jednak zbudujemy nieco inaczej. Po „damit” powtarzamy osobę, a odmieniony tym razem czasownik – czyli to, co ta osoba robi – postawimy na końcu. Jeśli więc mamy zdanie:

Ich spreche besser Deutsch – mówię lepiej po niemiecku

I chcemy zbudować zdanie z „damit”, będzie ono brzmiało:

Damit ich besser Deutsch spreche – żebym (ja) lepiej po niemiecku mówił.

Zobaczmy jeszcze jeden przykład:

Ich kann etwas kochen – mogę coś ugotować.

damit ich etwas kochen kann – robię zakupy, żebym (ja) coś ugotować mógł.

Zobaczmy teraz kilka przykładów zdań z „damit”:

Ich lerne jeden Tag, damit ich besser Deutsch spreche – uczę się każdego dnia, żebym (ja) lepiej po niemiecku mówił.

Ich gehe rein, damit ich nicht nass werde – wejdę do środka, żebym nie przemókł 

Ich nehme ein Taxi, damit ich die Koffer nicht tragen muss – biorę taksówkę, żebym (ja) nie musiał walizek nosić.

Ich habe mir einen Wecker gekauft, damit ich früh aufstehe – kupiłem sobie budzik, żebym wcześnie wstawał.

UM … ZU VS. DAMIT

W dotychczasowych zdaniach używaliśmy „um…zu” i „damit” zamiennie – w bardzo podobnych zdaniach, do przekazania tego samego sensu. Jak pewnie się domyślacie, musi jednak istnieć jakaś ważna różnica między tymi słowami. Już wyjaśniam na czym ona polega. 

Tak długo jak osoba przed i po „żeby” jest ta sama, „um…zu” i „damit” możemy stosować zamiennie, budując oczywiście poprawnie zdanie, np.

Ich lerne jeden Tag, um besser Deutsch zu sprechen – uczę się każdego dnia, żeby lepiej po niemiecku mowić.

Ich lerne jeden Tag, damit ich besser Deutsch spreche – uczę się każdego dnia, żebym (ja) lepiej po niemiecku mówił.

W obu wypadkach to ja robię się uczę i to ja mówię. Gdyby jednak po słowie „żeby” pojawiła sie jakaś inna osoba niż przed tym słowem, wówczas użyjemy tylko „damit” np. 

Ich lerne jeden Tag, damit die Deutschen mich verstehen – uczę się codziennie, żeby Niemcy mnie rozumieli.

 

Tutaj mamy dwie różne osoby – przed „żeby” jestem „ja”, który się uczy po „żeby” są “Niemcy”, którzy mają mnie rozumieć. Dlatego w tym wypadku tylko „damit” jest poprawne. Zobaczmy jeszcze jeden przykład:

Ich fahre schnell, um den Flug nicht zu verpassen – jadę szybko, żeby nie spóźnić się na lot

Ich fahre schnell, damit ich den Flug nicht verpasse – jadę szybko, żebym nie spóźnił się na lot

W obu wypadkach to ja jadę szybko, żebym to ja się nie spóźnił.

ALE
 

Ich fahre schnell, damit meine Tochter den Flug nicht verpasst – jadę szybko, żeby moja córka nie spóźniła się na lot.

W tym wypadku znów mamy dwie różne osoby, bo to ja jadę szybko, żeby inna osoba, w tym wypadku moja córka, sie nie spóźniła. Znów więc tylko „damit” jest poprawną opcją. 

I jeszcze jeden przykład:

Ich kaufe ein, um etwas kochen zu können – robię zakupy, żeby móc coś ugotować.
Ich kaufe ein, damit ich etwas kochen kann – robię zakupy, żebym (ja) coś ugotować mógł.

ALE

Ich kaufe ein, damit meine Frau etwas kochen kann – robię zakupy, żeby moja żona coś ugotowała

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Jakiego więc słowa „UM ZU”, czy „DAMIT” użylibyście w zdaniu:


Ich gebe dir meine Nummer, (…) du mich anrufen kannst – dam Ci mój numer, żebyś mogła do mnie zadzownić. 

PODSUMOWANIE

Um… zu” i „damit” oznaczają „żeby”. Słowa te możemy stosować zamiennie, jeśli osoba przed i po „żeby” jest ta sama. Jeśli natomiast przed „żeby” mamy inną osobę niż po tym słowie, wówczas tylko „damit” jest poprawne”.

Cytat na dziś

Es gibt nur einen Weg, um Kritik zu vermeiden: Nichts tun, nichts sagen, nichts sein. – jest tylko jeden sposób, żeby uniknąć krytyki – nie robić nic, nie mówić nic, być nikim“. Aristoteles