Opublikowano Dodaj komentarz

Strona bierna – wurde czy würde (PARTIZIP II, PASSIV)

Jedna z naszych kursantek – Mariola – zapytała czym różni się forma „wurde” od „würde”. Różnica mogłaby się wydawać niewielka – w „wurde” mamy „u”, a we „würde – ü”. Słowa te mają jednak zupełnie inne znaczenia i użycia. Dlatego pozdrawiamy Mariolę i przechodzimy do wyjaśnienia!

WERDEN

Oba słowa „würde” i „wurde” to odmienione formy czasownika „werden”. 

Würde (z u umlaut) – jest odpowiednikiem naszego „bym” oraz ”by” i używane jest do gdybania – lub jeśli wolicie nieco bardziej fachową terminologię – jest to tryb przypuszczający, czyli Konjunktiv II, np.

Ich würde kommen, wenn ich Zeit hätte – ja bym przyszedł, gdybym miał czas. 

Sie würde uns helfen – ona by nam pomogła.

Er würde das reparieren. – on by to naprawił. 

Wurde (z u umlaut) – to z kolei najczęściej odpowiednik naszego „został / zostałem / została„ i słowa tego używamy w stronie biernej (Passiv). Strone bierną mamy wtedy, gdy zamiast mówić „ja zrobiłem” albo „ona zrobiła”, mówimy że coś „zostało” zrobione”, np.

Das Mittagessen wurde serviert – obiad został podany. 

Das Auto wurde repariert – samochód został naprawiony. 

Zamiast „wurde” można też powiedzieć „ist worden”. Jest to nieco inna forma gramatyczna, tzw. czas Perfekt, znaczenie jednak jest takie samo:

Das Auto ist repariert worden – samochód został naprawiony.

W praktyce jednak Niemcy częściej używają formy „wurde” niż „ist worden”, bo ta pierwsza forma jest prostsza. 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, jak powiesz:

Der Mann (…) operiert. – mężczyna został zoperowany. 

PODSUMOWANIE
Würde:
znaczy „bym” oraz „by” i służy do gdybania: ich würde das reparieren – ja bym to naprawił. 

Wurde: znaczy „zostałem / został / została” i służy do budowania strony biernej: Das Auto wurde repariert – samochód został naprawiony.

Cytat na dziś

Rom wurde nicht an einem Tag erbaut.’ – ‚Nie od razu Rzym zbudowano.’ 

Opublikowano Dodaj komentarz

Jak Niemcy skracają słowa – zum, beim, im, am, vom.

Jakiś czas temu w komentarzach padło pytanie, dlaczego Niemcy raz mówią „zu, bei” lub „von” a innym razem „zum, beim” i “vom”, skąd bierze się to „m”. I w tym odcinku na to pytanie sobie odpowiemy. 

„Zu” znaczy „do”, „bei” znaczy „u” a „von” znaczy „z”. Po słowach „zu”, „bei” oraz „von” mamy w niemieckim Dativ, czyli celownik. Oznacza to, że po „zu, bei” i „von” należy odpowiednio odmienić kolejne słowo, tak, żeby było w Dativie. W tym celu najczęściej wystarczy zmienić rodzajnik danego słowa. W Datvie rodzajniki „das” i „der” zmienimy na „dem”, a rodzajnik „die” zmienimy na „der”. Czyli:

„der Mann – mężczyzna” odmienimy na „dem Mann” 

„das Kind – dziecko” odmienimy na „dem Kind”

„Die Frau – kobieta” odmienimy na „der Frau”


Czyli po „zu, bei” i „von” zawsze mamy Dativ. Jeśli więc mamy słowo „der Supermarkt – supermarket” i chcemy powiedzieć „idę do supermakertku”, powiemy „ich gehe zu dem Supermarkt”. Ponieważ mamy Dativ „der Supermarkt” zmieniamy na „dem Supermarkt”. 

Podobnie jeśli mamy słowo „der Arzt – lekarz”. I chcemy powiedzieć „jestem u lekarza, powiemy „ich bin bei „dem” Arzt. Jako że po „bei mamy Dativ, a w Dativie „der Arzt” zmieniamy na „dem Arzt”.

Zanim przejdziemy dalej, wyjaśnijmy sobie krótko, dlaczego Niemcy odmieniają słowa. A odmieniają je, z tego samego powodu, dla którego my je odmieniamy – żeby nasza wypowiedź była bardziej zrozumiała. Nie mówimy przecież „idę do supermarket” i „jestem u lekarz”, tylko „idę do supermarketu” i „idę do lekarza”. A odmiana w niemieckim jest na dobrą sprawę prostsza niż w polskim, bo wystarczy zmienić rodzajnik. 

Dlatego pamiętajcie, jeśli po jakimś słowie mamy Dativ / celownik, oznacza to że „das” i „der” zmienimy na „dem” a „die” zmienimy na „der”. A skoro to już mamy jasne, wyjaśnijmy sobie skąd bierze się „zum” beim” i „vom”. A słowa te biorą się stąd, że Niemcy łączą i skracają słowa.

“zu dem” skraca się do „zum”

Ich gehe zu dem Supermarkt – idę do supermarketu

Ich gehe zum Supermarkt – jestem do supermarketu

“zu der” skraca się do „zur”

Ich gehe zu der Arbeit – idę do pracy

Ich gehe zur Arbeit – idę do pracy

„bei dem” skraca się do „beim”

Ich bin bei dem Arzt – jestem u lekarza

Ich bin beim Arzt – jestem u lekarza

„von dem” skraca się do „vom”

Von dem Morgen bis zu dem Abend – od rana do wieczora

vom Morgen bis zum Abend – od rana do wieczora

„Dativ” jest też po słowie „in” w znaczeniu „w”. Jeśli więc mamy słowo „das Restaurant” i chcemy powiedzieć „w restauracji”, powiemy „in dem Restaurant”.   

“in dem” skraca się do „im”

Ich bin in dem Restaurant – jestem w restauracji

Ich bin im Restaurant – jestem w restauracji

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, jak skrócisz następujące zdanie:

Ich gehe zu dem Arzt – idę do lekarza. 

PODSUMOWANIE
“zu dem”
skraca się do „zum”

“zu der” skraca się do „zur”

„bei dem” skraca się do „beim”

„von dem” skraca się do „vom”

“in dem” skraca się do „im”

Cytat na dziś

Ist man in kleinen Dingen nicht geduldig, bringt man die großen Vorhaben zum Scheitern – żeby odnosić sukcesy w rzeczach dużych, trzeba mieć cierpliwość przy rzeczach małych”.

Konfuzius

Opublikowano Dodaj komentarz

Skuteczny trik na rodzajniki w niemieckim

Ucząc się niemieckich słów warto uczyć się ich od razu z rodzajnikami – der, die lub das. Czasami jednak po prostu zapomni nam się, jakiego rodzaju jest dany rzeczownik. Istnieje jednak sposób, pewien trick, żeby poprawnie zgadnąć rodzajnik danego słowa, nawet jak go nie znamy. Jaki to sposób? – o tym dowiecie się w dzisiejszym odcinku, zapraszam!  

Żeby temat dzisiejszego odcinka był w pełni jasny, musimy wyjaśnić sobie na początku, co to są rzeczowniki. Rzeczowniki to w uproszczeniu słowa, które zastępują rzeczy, ludzi i zwierzęta – np. Kobieta, dom i kot to są rzeczowniki. Rzeczowniki mają określoną płeć – np. Kobieta, lampa i butelka są rzeczownikami rodzaju żeńskiego, bo możemy zastąpić je słowem – :ona”. Z kolei mężczyzna i samochód są rzeczownikami rodzaju męskiego, bo możemy zastąpić je słowem – „on”. Natomiast dziecko i auto są rzeczownikami rodzaju żeńskiego, bo możemy zastąpić je słowem „ono”.

Płeć rzeczowników w niemieckim często różni się od płci rzeczowników w polskim. Np. Bank do po polsku rzeczownik rodzaju męskiego, o banku powiemy, że to jest „on”. Z kolei w niemieckim „die Bank” jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego, tzn. O banku powiemy, że to jest ona. Dlatego właśnie ucząc się niemieckiego, trzeba od razu uczyć się rzeczowników wraz z rodzajnikami, bo dzięki temu będziemy wiedzieli, czy przed słowem postawić „der, die, czy das”. 

Prawda jest taka jednak, że nie zawsze znamy lub pamiętamy rodzajnik, danego słowa. W takiej sytuacji możemy go zgadnąć, a żeby zgadywać celnie, możecie użyć sposobu, o którym Wam teraz powiem. 

DIE 


Zacznijmy od rzeczowników rodzaju żeńskiego, czyli tych przed którymi stawiamy „die”. 35% wszystkich rzeczowników w niemieckim jest rodzaju żeńskiego. Jeśli dany rzecznik ma końcówkę: „e”, „heit”, „keit”, „ung”, „schaft”, „ion – z bardzo dużym prawdopodobieństwem będzie rodzaju żeńskiego, np. 

Die Flasche, – butelka,
Die Katze – kot

Die Zufriedenheit – zadowolenie

Die Möglichkeit – możliwość

Die Kleidung – ubranie,
Die Entscheidung – decyzja 

Die Freundschaft – przyjaźń

Die Gesellschaft – towarzystwo

Die Funktion – funkcja

Die Präzision – precyzja

DER 

Przejdźmy teraz do rzeczowników męskich, czyli tych przed którymi stawiamy „der”. Aż 41% wszystkich rzeczowników w niemieckim jest rodzaju męskiego – czyli większość. Rodzaju męskiego są nazwy dni, miesięcy i pór roku:

Der Montag – poniedziałek

Der Dienstag – wtorek

Der Januar – styczeń

Der Februar – luty. 

Der Frühling – wiosna

Der Sommer – lato. 

Rodzaju męskiego jest też większość zwierząt:

Der Hund – pies 

Der Fisch – ryba

Ponadto rodzaju męskiego są słowa z końcówkami -ig, -ich, -ling, np. 

Der Honig – miód

Der Teppich – dywan

Der Schmetterling – motyl

A także z końcówkami: -er, -or

Der Meister – mistrz

Der Motor – silnik. 

DAS

Na koniec zostały nam rzeczowniki rodzaju nijakiego. czyli te przed którymi stawiamy „das”. Rzeczowników rodzaju nijakiego w niemieckim jest najmniej – zaledwie 24%. Rzeczowniki rodzaju nijakiego poznamy po końcówkach: „o” „chen”, „um” „ment” np. 

Das Büro – biuro

Das Auto – auto, samochód

Das Mädchen – dziewczyna (i tutaj ciekawostka, bo dziewczyna w niemieckim jest rodzaju nijakiego). 

Das Album – Album

Das Publikum – publika

Das Instrument – instrument. 

Ponadto rodzaju nijakiego są rzeczowniki utworzone od czasowników np. 

Das Essen – jedzenie

Das Schnarchen – chrapanie

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę to, o czym dzisiaj Wam powiedziałem, jakiego rodzaju jest niemieckie słowo:

Geschwindigkeit – prędkość. 

Poprawną odpowiedź podamy na naszych Social Mediach w piątek!

PODSUMOWANIE

W dzisiejszej lekcji poznaliśmy końcówki oraz zasady, które mogą pomóc nam odgadnąć właściwą płeć rzeczownika w niemieckim. Oczywiście znajdą się wyjątki, odstępstwa od tych zasad, jednak w znaczącej większości przypadków zasady te sprawdzają się wyśmienicie.

Cytat na dziś

“Wenn du eine Entscheidung treffen sollst, und triffst keine, so ist das selbst eine Entscheidung.”

– “Jeśli masz podjąć decyzję, a jej nie podejmujesz, to jest to również decyzja.”  —William James