Opublikowano Dodaj komentarz

Strona bierna – wurde czy würde (PARTIZIP II, PASSIV)

Jedna z naszych kursantek – Mariola – zapytała czym różni się forma „wurde” od „würde”. Różnica mogłaby się wydawać niewielka – w „wurde” mamy „u”, a we „würde – ü”. Słowa te mają jednak zupełnie inne znaczenia i użycia. Dlatego pozdrawiamy Mariolę i przechodzimy do wyjaśnienia!

WERDEN

Oba słowa „würde” i „wurde” to odmienione formy czasownika „werden”. 

Würde (z u umlaut) – jest odpowiednikiem naszego „bym” oraz ”by” i używane jest do gdybania – lub jeśli wolicie nieco bardziej fachową terminologię – jest to tryb przypuszczający, czyli Konjunktiv II, np.

Ich würde kommen, wenn ich Zeit hätte – ja bym przyszedł, gdybym miał czas. 

Sie würde uns helfen – ona by nam pomogła.

Er würde das reparieren. – on by to naprawił. 

Wurde (z u umlaut) – to z kolei najczęściej odpowiednik naszego „został / zostałem / została„ i słowa tego używamy w stronie biernej (Passiv). Strone bierną mamy wtedy, gdy zamiast mówić „ja zrobiłem” albo „ona zrobiła”, mówimy że coś „zostało” zrobione”, np.

Das Mittagessen wurde serviert – obiad został podany. 

Das Auto wurde repariert – samochód został naprawiony. 

Zamiast „wurde” można też powiedzieć „ist worden”. Jest to nieco inna forma gramatyczna, tzw. czas Perfekt, znaczenie jednak jest takie samo:

Das Auto ist repariert worden – samochód został naprawiony.

W praktyce jednak Niemcy częściej używają formy „wurde” niż „ist worden”, bo ta pierwsza forma jest prostsza. 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, jak powiesz:

Der Mann (…) operiert. – mężczyna został zoperowany. 

PODSUMOWANIE
Würde:
znaczy „bym” oraz „by” i służy do gdybania: ich würde das reparieren – ja bym to naprawił. 

Wurde: znaczy „zostałem / został / została” i służy do budowania strony biernej: Das Auto wurde repariert – samochód został naprawiony.

Cytat na dziś

Rom wurde nicht an einem Tag erbaut.’ – ‚Nie od razu Rzym zbudowano.’ 

Opublikowano Dodaj komentarz

Jak Niemcy skracają słowa – zum, beim, im, am, vom.

Jakiś czas temu w komentarzach padło pytanie, dlaczego Niemcy raz mówią „zu, bei” lub „von” a innym razem „zum, beim” i “vom”, skąd bierze się to „m”. I w tym odcinku na to pytanie sobie odpowiemy. 

„Zu” znaczy „do”, „bei” znaczy „u” a „von” znaczy „z”. Po słowach „zu”, „bei” oraz „von” mamy w niemieckim Dativ, czyli celownik. Oznacza to, że po „zu, bei” i „von” należy odpowiednio odmienić kolejne słowo, tak, żeby było w Dativie. W tym celu najczęściej wystarczy zmienić rodzajnik danego słowa. W Datvie rodzajniki „das” i „der” zmienimy na „dem”, a rodzajnik „die” zmienimy na „der”. Czyli:

„der Mann – mężczyzna” odmienimy na „dem Mann” 

„das Kind – dziecko” odmienimy na „dem Kind”

„Die Frau – kobieta” odmienimy na „der Frau”


Czyli po „zu, bei” i „von” zawsze mamy Dativ. Jeśli więc mamy słowo „der Supermarkt – supermarket” i chcemy powiedzieć „idę do supermakertku”, powiemy „ich gehe zu dem Supermarkt”. Ponieważ mamy Dativ „der Supermarkt” zmieniamy na „dem Supermarkt”. 

Podobnie jeśli mamy słowo „der Arzt – lekarz”. I chcemy powiedzieć „jestem u lekarza, powiemy „ich bin bei „dem” Arzt. Jako że po „bei mamy Dativ, a w Dativie „der Arzt” zmieniamy na „dem Arzt”.

Zanim przejdziemy dalej, wyjaśnijmy sobie krótko, dlaczego Niemcy odmieniają słowa. A odmieniają je, z tego samego powodu, dla którego my je odmieniamy – żeby nasza wypowiedź była bardziej zrozumiała. Nie mówimy przecież „idę do supermarket” i „jestem u lekarz”, tylko „idę do supermarketu” i „idę do lekarza”. A odmiana w niemieckim jest na dobrą sprawę prostsza niż w polskim, bo wystarczy zmienić rodzajnik. 

Dlatego pamiętajcie, jeśli po jakimś słowie mamy Dativ / celownik, oznacza to że „das” i „der” zmienimy na „dem” a „die” zmienimy na „der”. A skoro to już mamy jasne, wyjaśnijmy sobie skąd bierze się „zum” beim” i „vom”. A słowa te biorą się stąd, że Niemcy łączą i skracają słowa.

“zu dem” skraca się do „zum”

Ich gehe zu dem Supermarkt – idę do supermarketu

Ich gehe zum Supermarkt – jestem do supermarketu

“zu der” skraca się do „zur”

Ich gehe zu der Arbeit – idę do pracy

Ich gehe zur Arbeit – idę do pracy

„bei dem” skraca się do „beim”

Ich bin bei dem Arzt – jestem u lekarza

Ich bin beim Arzt – jestem u lekarza

„von dem” skraca się do „vom”

Von dem Morgen bis zu dem Abend – od rana do wieczora

vom Morgen bis zum Abend – od rana do wieczora

„Dativ” jest też po słowie „in” w znaczeniu „w”. Jeśli więc mamy słowo „das Restaurant” i chcemy powiedzieć „w restauracji”, powiemy „in dem Restaurant”.   

“in dem” skraca się do „im”

Ich bin in dem Restaurant – jestem w restauracji

Ich bin im Restaurant – jestem w restauracji

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, jak skrócisz następujące zdanie:

Ich gehe zu dem Arzt – idę do lekarza. 

PODSUMOWANIE
“zu dem”
skraca się do „zum”

“zu der” skraca się do „zur”

„bei dem” skraca się do „beim”

„von dem” skraca się do „vom”

“in dem” skraca się do „im”

Cytat na dziś

Ist man in kleinen Dingen nicht geduldig, bringt man die großen Vorhaben zum Scheitern – żeby odnosić sukcesy w rzeczach dużych, trzeba mieć cierpliwość przy rzeczach małych”.

Konfuzius

Opublikowano Dodaj komentarz

11. Najważniejszych skrótów w niemieckim – potoczny niemiecki

Niemiecki mówiony różni się nieco od niemieckiego pisanego, niemieckiego z książek. W mowie, Niemcy lubią skracać słowa. Dlatego w dzisiejszym odcinku dowiemy się, które słowa skracają najczęściej. Zapraszam!

Geht es -> geht’s

Wie geht es? – co słychać?

Wie geht’s? – co słychać?

Ich habe -> ich hab’

Ich habe viel zu tun – mam wiele do zrobienia

Ich hab viel zu tun – mam wiele do zrobienia

Ich sage -> ich sag’

Ich sage es dir später – powiem Ci to później

Ich sag es dir später – powiem Ci to później

Etwas -> was

Hast du etwas bekommen?- dostałeś coś?

Hast du was bekommen?- dostałeś coś?

Einen -> nen

Ich habe einen Wagen – mam samochód

Ich hab’ ’nen Wagen – mam samochód

Eine -> ne

Ich habe eine Frage – mam pytanie

Ich hab’ ne Frage – mam pytanie

Nein -> nö

Nein, ich weiß es nicht – nie, nie wiem tego.

Nöö, ich weiß es nicht – nie, nie wiem tego.

Herein -> rein 

Komm herein! – wejdź!

Komm rein! – wejdź!

Hinaus / heraus -> raus – na zewnątrz

Komm schnell raus – chodź szybko na zewnątrz

Darauf -> drauf

Es kommt darauf an – to zależy

kommt drauf an – to zależy

OPUSZCZANIE DRUGIEGO CZASOWNIKA
Kiedy mówimy, że „musimy” dokądś iść. Niemcy bardzo często pominą słowo „iść”.

Ich muss zum Arzt gehen – musze iść do lekarza

Ich muss zum Arzt – musze do lekarza

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, jak w potocznej mówię skrócilibyśmy następujące zdanie:

Nein, ich habe einen Hund – nie, mam psa. 

Podpowiedz: Możemy skrócić 3 słowa. Poprawną odpowiedź podamy na naszych Social Mediach w piątek!

Cytat na dziś

„Was ich gab, das hab ich. – co dałem, to mam”  —Manfred Hinrich

Opublikowano Dodaj komentarz

6 niemieckich słów, których nie ma w języku polskim

Czasami trafiamy na słowa, które trudno jest dokładnie przetłumaczyć. Które są wyjątkowe, unikalne dla jakiegoś języka. W dzisiejszym odcinku przygotowałem dla was 6 słów, które znajdziemy tylko w niemieckim – zapraszam!

  1. Kummerspeck

    Słowem nr 1 jest Kummerspeck. „Kummer” to zmartwienia, „Speck” to „słonina”. „Kummerspeck” czyli dosłownie „słonina zmartwień” oznacza „przybranie na wadze z powodu zajadania stresu”. Jeśli np. denerwowaliśmy się, a przez to sporo jedliśmy, powiemy:

    Er hat Kummerspeck angesetzt. – utył ze stresu.
  2. Dreikäsehoch

    Słowem nr 2 jest „der Dreikäsehoch” dosł. „wysoki na trzy sery”, a niedosłownie „brzdąc” albo „malec”. Auf dem Foto warst du noch ein Dreikäsehoch – na zdjęciu byłeś jeszcze brzdącem.

  3. Sturmfrei

    Słowem nr 3 jest „Sturmfrei”. Dosłownie „wolny od burzy” albo od „wichury”. Jest to słowo raczej z młodzieżowego slangu. Oznacza, że rodziców nie ma w domu i można spokojnie imprezować:

    Ich habe heute eine sturmfreie Bude – mam dzisiaj wolną chatę.
  4. Ohrwurm

    Słowem nr 4 jest “Ohrwurm”. „Das Ohr” to „ucho”, „der Wurm” to robak. „Der Ohrwurm” czyli dosłownie „uszny robak”, to taka piosenka, która wpada w ucho i która potem cały czas gra nam w głowie i nie chce przestać. 

    Der Song ist ja ein echter Ohrwurm. – ta piosenka naprawdę wpada w ucho.
  5. Schadenfreude

    Słowem nr 5 jest „Schadenfreude”. „Der Schaden” to „krzywda” „die Freude” to „radość”. „Schadenfreude” na polski można przetłumaczyć na „radość z cudzego nieszczęścia”. Jeśli ktoś np. Stara się kopać nam pod nogami dołki, a potem sam w nie wpadnie, to chcąc nie chcąc możemy się nawet z tego powodu trochę ucieszyć. I taka radość to jest właśnie „Schadenfreude”.
  6. Gemütlich

    Słowem nr 6 jest „gemütlich”.„Gemütlich” na polski tłumaczone bywa jako „przytulny, wygodny, swobodny”. W każdym razie słowo to oznacza, że mamy w sobie przyjemne uczucia, że czujemy się dobrze, jak u siebie w domu, np. gdy mamy gości możemy powiedzieć:

    Mach es dir gemütlich – czuj się jak u siebie w domu / czuj się swobodnie. 

 

ZADANIE

I to tyle, jeśli chodzi o dzisiejszy odcinek. Tym razem w ramach zadania, napiszcie w komentarzach, jakie inne ciekawe, typowo niemieckie słowa znacie. Chętnie poznam Wasze spostrzeżenia. 

Cytat na dziś

„Gute Gedanken können wie Ohrwürmer sein. Sie lassen einen nicht mehr los. – Dobre myśli mogą wpadać człowiekowi w ucho i nie dawać mu już spokoju.” —Erhard Blanck 

Opublikowano Dodaj komentarz

Dlaczego słowa w niemieckim są takie dłuuugie?

Hallöchen! Niemiecki słynie z długich słów, przez co część osób podchodzi do tego języka trochę jak do jeża, zastanawiając się, jak te długie słowa zapamiętać. Dlatego dzisiejszy odcinek będzie nieco przekorny – wyjaśnimy sobie nie tylko dlaczego niemieckie słowa czasami są długie, ale też dlaczego to jest zaletą, która ułatwia nam naukę tego języka. Wyjaśnimy sobie też, jak te długie słowa łatwo zapamiętać. Na koniec poznamy najdłuższe słowo w niemieckim – zapraszam! 

Te tak zwane długie niemieckie słowa to najczęściej tzw. rzeczowniki złożone. Co to są rzeczowniki – w uproszczeniu, są to słowa, które zastępują rzeczy, ludzi i zwierzęta, np. Człowiek, kot, samochód, dom – to są wszystko rzeczowniki. Czym są w takim razie rzeczowniki złożone – ano są to rzeczowniki składające się z kilku słów pisanych razem. Najlepiej zrozumiemy to na przykładach. 

Lotnisko to po niemiecku „der Flughafen”. „Der Flughafen” w rzeczywistości składa się z dwóch słów. „Der Flug to „lot” a „Hafen” to „port”. „Der Flughafen” to dosłownie „port lotniczy”, czyli „lotnisko”. Wydawać by się mogło, dłuższe słowo, ale w rzeczywistości są to dwa proste słowa zapisane razem. 

Zobaczmy kolejny przykład. „Reisen” znaczy podróżować”. „Der Bus” to autobus. „Der Reisebus”, czyli „autobus do podróżowania” to „autokar”. I znowu, „der Reisebus – autokar” to w rzeczywistości dwa proste słowa, zapisane razem. 

A skoro przy autobusach jesteśmy, przystanek autobusowy to po niemiecku „eine Bushaltestelle”. Wydawałoby się, że jest długie słowo, zobaczmy jednak z czego „eine Bushaltestelle” się tak naprawdę składa. „Die Stelle” to miejsce, „halten” znaczy „zatrzymywać się”, a „der Bus” to „autobus”. Innymi słowy, „eine Bushaltestelle” to „miejsce zatrzymywania się autobusów” czyli „przystanek autobusowy”.

Zauważcie, że znając podstawowe słowa w niemieckim, jesteśmy w stanie domyślić się znaczenia całej masy dłuższych słów, a dzięki temu znacznie łatwiej nauczyć się niemieckiego. A przykłady możemy mnożyć – „Krank – znaczy „chory”, „die Schwester” to „siostra”, „die Krankenschwester” czyli „siostra chorych” to pielęgniarka. „Der Zahn” to „ząb”, „der Arzt” to „lekarz” – „der Zahnarzt„ czyli „zębowy lekarz” to „dentysta”. 

Mam nadzieję, że udało mi się pokazać Wam, że nie taki diabeł straszny, jak go malują i te z pozoru długie słowa są w rzeczywistości łatwe do zapamiętania, a wręcz mogą ułatwić nam naukę niemieckiego. 

A teraz Wasza kolej Kochani. Dzisia w ramach zadania, napiszcie w komentarzach, jakie długie niemieckie słowa znacie i z czego te słowa tak naprawdę się składają.  

PODSUMOWANIE

Dzisiaj omówiliśmy sobie rzeczowniki złożone. Rzeczowniki to słowa, które zastępują rzeczy, ludzi i zwierzęta. Rzeczowniki złożone to rzeczowniki, które składają się z kilku słów zapisanych łącznie. Rodzajnikiem rzeczownika złożonego, jest ostatnie słowo w złożeniu, np. Die Parkstraße – ulica parkowa, ma rodzajnik „die”, bo ostatnim słowem jest „die Straße – ulica”. 

Najdłuższe niemieckie słowo używane na codzień wg. Księgi Rekordów Guinessa

„Rechtsschutzversicherungsgesellschaften” – towarzystwo ubezpieczeń (dotyczących ochrony prawnej). 

Rechts (prawa) + Schutz (ochrona) + Versicherung (ubezpieczenie) + Gesellschaft (towarzystwo)

Opublikowano Dodaj komentarz

Nigdy więcej ‘haben’!

Dzisiaj Moi Drodzy, zajmiemy się słowem „haben – mieć”. Jest to jedno z najczęściej używanych słów w niemieckim. Żeby jednak mówić lepiej, płynniej, lepiej rozumieć, warto rozszerzać słownictwo. Dlatego dzisiaj nauczymy się różnych synonimów, różnych słów i zwrotów, których możemy użyć zamiast słowa „haben”. Zapraszam!

SYNONIMY HABEN W ZNACZENIU MIEĆ „MIEĆ / POSIADAĆ COŚ FIZYCZNEGO”

Zacznijmy od „haben” w znaczeniu posiadania czegoś fizycznego. Zamiast np. „Ich habe ein Haus auf dem Land – mam dom na wsi” możemy powiedzieć:

Ich besitze ein Haus auf dem Land – posiadam dom na wsi. 

Używamy tutaj słowa „besitzen – posiadać”. Podobnie zamiast „ich habe ein Auto – mam samochód”, możemy powiedzieć:

ich besitze ein Auto – posiadam samochód. 

Możemy użyć też słowa „gehören – należeć do” i powiedzieć:

Das Haus gehört mir – ten dom należy do mnie. 

Das Auto gehört mir – ten samochód należy do mnie. 

MIEĆ POMYSŁ

„Haben” używane jest też bardzo często w wyrażeniu „ich habe eine Idee – mam pomysł”. W tym wypadku, żeby nie powtarzać się za często, warto nauczyć się słowa „einfallen”, które luźno można przetłumaczyć na „przychodzić do głowy”

Mir fällt gerade etwas ein – coś właśnie przychodzi mi do głowy. 

Mir ist gerade etwas eingefallen – coś mi właśnie przyszło do głowy. 

Ewentaulnie możemy jeszcze użyć wyrażenia „in den Sinn kommen – przychodzić na myśl”. 

Mir ist etwas in den Sinn gekommen – coś mi przyszło do głowy.

SYNONIMY HABEN W ZNACZENIU „ZAWIERAĆ”

„Haben” używane jest też w znaczeniu „zawierać w sobie coś”, np. „Orangen haben viele Vitamine – pomarańcze mają wiele witamin”. W tym kontekście zdecydowanie lepiej jest używać np. Słowa „enthalten – zawierać” i powiedzieć:

„Orangen enthalten viele Vitamine – pomarańcze mają wiele witamin”

 Albo np. Zamiast “Joghurt hat wenige Kalorien – jogurt ma mało kalorii” możemy powiedzieć:  

Joghurt enthält wenige Kalorien – jogurt zawiera mało kalorii. 

 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę to, o czym dzisiaj Wam powiedziałem, jak powiecie po niemiecku:

Ich (…) wiele Bücher. – Posiadam wiele książek. 

Poprawną odpowiedź podamy na naszych Social Mediach w piątek!

 

PODSUMOWANIE

  1. Besitzen – posiadać. 
  2. Gehören – należeć do.
  3. Einfallen – przychodzić do głowy. 
  4. In den Sinn kommen – przychodzić na myśl. 
  5. Enthalten – zawierać. 

Cytat na dziś

„Was du liebst, lass frei. Kommt es zurück, gehört es dir – für immer. – To co kochasz, pość wolno, jeśli wróci to do Ciebie, będzie już do Ciebie należało, na zawsze” – Konfuzius.