Opublikowano Dodaj komentarz

Alles czy alle (allem vs. allen) i all die

Wszyscy pytają – alle fragen, jaka jest różnica między słowami „alle” i „alles”. 

Po dzisiejszej audycji, mam nadzieję, że alle werden alles verstehen – wszyscy wszystko zrozumieją. Zapraszam:

ALLES znaczy „wszystko”, np. kiedy ktoś zapyta, jak idzie nam praca, możemy odpowiedzieć:

Alles ist in Ordnung – wszystko jest w porządku. 

Możemy jeszcze dodać:

Es läuft alles nach Plan – wszstko idzie zgodnie z planem. 

Albo gdy ktoś mówi nam, że ma jakieś kłopoty, możemy tą osobę pocieszyć, mówiąc:

Alles wird good – wszystko będzie dobrze

Słowo „alles” spotkamy też w potocznym wyrażeniu:

Eshatjaallesgutgeklappt– wszystko dobrze wyszło. 

Lub w takim powiedzeniu jak:

Endegutallesgut – wszystko dobre, co się dobrze kończy 

Zwróćcie uwagę, że po słowie „Alles – wszystko” mamy czasownik w liczbie pojedynczej. Czyli mówimy „alles ist – wszysto jest”, „alles hat geklappt – wszystko wyszło”

ALLES VS. ALLEM

Czasami w komentarzach pytacie mnie, dlaczego czasami słyszymy „alles” a czasami „allem”. Już wyjaśniam. 

Formy „alles” użyjemy, kiedy słowo to jest w mianowniku i bierniku. Najłatwiej będzie nam to zrozumieć na przykładzie. 

Mianownik lub po niemiecku Nominativ, jest wtedy, kiedy słowo odpowiada na pytanie „kto/co”, np.

Alles sieht schön aus – wszystko wygląda dobrze (kto/co wygląda – alles).

Biernik lub po niemiecku Akkusativ, jest wtedy, kiedy słowo odpowiada na pytanie „kogo/co”, np.

Ich habe alles – mam wszystko (kogo/co mam – alles / wszystko)

Z kolei formy „allem” użyjemy, kiedy słowo to jest w celowniku, czyli kiedy odpowiada na pytanie „komu/czemu” albo po słowach, po których jest celownik. Czyli np. po „mit – z”, „vor – przed”, „bei – przy”, „zu – do” lub „trotz – mimo” mamy zawsze „celownik” lub mówiąc prościej, po tych słowach „alles” zmieni się zawsze w „allem”. Usłyszymy to w takich wyrażeniach jak:

Vor allem – przede wszystkim

Trotz allem – mimo wszystko (dosł. Mimo wszystkiemu). 

Ich hoffe, dass alles jetzt klar ist – mama nadzieję, że teraz wszystko jest już jasne, przynajmniej jeśli chodzi o słowo „alles”. Przejdźmy więc do słowa „alle”.

ALLE

Kiedy „alle” stoi samo w zdaniu oznacza „wszyscy”, czyli w tym znaczeniu dotyczy  ludzi np. 

Alle sind gekommen – wszyscy przyszli. 

Alle wollten mich kennenlernen – wszyscy chcieli mnie poznać

„Alle” możemy też postawić przed rzeczami, zwierzętami lub osobami w liczbie mnogiej i wtedy słowo to będzie znaczyło „wszyscy / wszystkie” np. 

Alle Kinder spielen – wszystkie dzieci bawią się.

Ich ruffe alle Kunden an – dzwonię do wszystkich kientów. 

ALLE VS. ALLEN

Czasami zamiast słowa „alle” możemy spotkać formę „allen” – już wyjaśniam, co ona znaczy. 

„Alle” znaczy „wszyscy” albo „wszystkich” czyli forma ta odpowiada na pytanie „kto / co” i kogo / co”, np. 

Alle sind hier – wszyscy są tutaj. (kto/co jest tutaj – alle – wszyscy)

Ich habe alle gesehen – widziałem wszystkich (kogo/co widziałem – alle – wszystkich)

Natomiast kiedy chcemy powiedzieć „wszystkim”, czyli w celowniku, kiedy odpowiadamy na pytanie „komu/czemu”, użyjemy formy „allen”, np.:

ich möchte allen danken – chciałbym wszystkim podziękować. 

Celownik, lub innymi słowy forma allen” występuje również po słowach, po których zawsze mamy celownik i o których wspomniałem wcześniej, czyli po „mit – z”, „vor – przed”, „bei – przy”, „zu – do” lub „trotz – mimo”, np. 

Wir müssen mit allen sprechen. – musimy ze wszystkimi porozmawiać 

Sie sind nett zu allen. – oni są mili dla wszystkich.

ALLE VS. ALL DIE

Na ten moment mam nadzieję, że różnica między „alle” i „alles” jest już jasna. Przyjrzyjmy się więc kilku detalom. 

Czasami możemy usłyszeć dwie wersje – „alle” oraz „all die”, np. 

Ich muss heute Abend alle Hausaufgaben machen. – Muszę dziś wieczorem wszystkie zadania domowe zrobić.

Ich muss heute Abend all die Hausaufgaben machen… – Muszę dziś wieczorem wszystkie te zadania domowe zrobić.

Czym te zdania właściwie się różnią? Otóż znaczeniowo praktycznie niczym, bo w obu przypadkach mamy na myśli wszystkie zadania, jest jednak pewne „ale”. „Alle Hausaufgaben – wszystkie zadania” będą oznaczały generalne „wszystkie zadania” jakie tylko mogę mieć i po tym zdaniu nie trzeba już nic dodawać. Z kolei po zdaniu z „all die Hausaufgaben” czyli „wszystkie TE zadania” powstaje pytanie – „wszystkie które?”. Dlatego po takim zdaniu najczęściej musimy dopowiedzieć jeszcze np. 

Ich muss heute Abend all die Hausaufgaben machen, die ich bisher aufgeschoben habe. – Muszę dziś wieczorem zrobić wszystkie te zadania domowe, które do tej pory odkładałem na później.

Podobnie będzie w przypadku „alle Menschen” i „all die Leute”. „Alle Leute” oznacza wszystkich ludzi, więc już nie trzeba nic do takiego zdania dopowiadać i można postawić kropkę. Natomiast jak powiemy „all die Luete – wszyscy ci ludzie” wówczas trzeba albo w poprzednim albo w następnym zdaniu, kim są ci konkretni ludzie, np. 

Ich habe allen Menschen dieselbe Frage gestellt – postawiłem wszystkim ludziom to samo pytanie. 

Ich habe all den Menschen, denen ich gestern begegnet bin, diesebe Frage gestellt – postawiłem wszystkim tym ludziom, których wczoraj spotkałem, to samo pytanie. 

ALLE – DODATKOWE ZNACZENIE

A teraz jeszcze mały bonus. W języku codziennym za pomocą słowa „alle” możemy wyrazić sens, że skończyła nam się kawa albo herbata, np. 

Der Kaffee ist alle – Kawa się skończyła (musimy kupić nową).

Die Milch ist alle – mleko się skończyło. 

PODSUMOWANIE

ALLES – znaczy „wszystko”. Po słowie „alles” mamy czasownik w liczbie pojedynczej: alles ist – wszystko jest, alles hat – wszystko ma. W celowniku „alles” zmienia się na „allem”. 

ALLE – znaczy „wszyscy”. Po słowie „alle” mamy czasownik w liczbie mnogiej: alle sind – wszyscy są, alle haben – wszyscy mają. W celowniku „alle” zmienia się na „allen”.

Na koniec po dwa zdania z każdym z tych słów:

Wo sind alle Kekse? / Ich habe alle gegessen – gdzie są wszystkie? Zjadłem wszystkie.

Was ist im Kühlschrank? Nichts. Ich habe alles gegessen. – Co jest w lodówce. Nic. Zjadłem wszystko. 

Hast du deine Freunden besucht? – Ja, ich habe alle gesehen.

Was hast du in Berlin gesehen? Ich habe alles gesehen. – co widziałeś w Berlinie? Widziałem wszystko. 

CYTAT NA DZIŚ

Allen Menschen recht getan ist eine Kunst, die niemand kann. – Jeszcze się taki nie urodził, który by wszystkim dogodził.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on whatsapp
WhatsApp
Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *