Opublikowano Dodaj komentarz

Czas zaprzeszły, Plusquamperfekt – po co jest, jak używać?

Ostatnio pojawiło się sporo pytań na temat czasu zaprzeszłego w niemieckim. Czym w ogóle jest ten czas zaprzeszły, po co się go używa i kiedy? Na te wszystkie pytania znajdziecie odpowiedzi w dzisiejszym odcinku.  

CZAS ZAPRZESZŁY (PLUSQUAMPERFEKT) – JAK GO ZBUDOWAĆ

Zanim przejdziemy do czasu zaprzeszłego, krótko powtórka na temat czasu przeszłego. Mówiąc o tym, co wydarzyło się wczoraj, tydzień albo rok temu, użyjemy najczęściej czasu przeszłego złożonego, tzw. perfekt. Perfekt nazywamy czasem złożonym, bo składa się z dwóch elementów – z czasowników „haben” lub „sein” oraz z czasownika, który opisuje czynność, o której chcemy opowiedzieć.

Ich habe gemacht – ja zrobiłem. 

Wir haben gegessen – zjedliśmy

Ich bin gegangen – ja poszedłem. 

Wir sind gekommen – przyszliśmy. 

Czas zaprzeszły (Plusquamperfekt) tworzy się bardzo podobnie, z ta różnicą, że używamy form przeszłych „haben” i „sein”, czyli:

Zamiast „ich habe gemacht” powiemy: ich hatte gemacht. 

Zamiast „wir haben gegessen” powiemy: wir hatten gegessen.

Zamiast „ich bin gegangen” powiemy: „ich war gegangen”.

Zamiast „wir sind gekommen” powiemy: „wir waren gekommen”.

Jednym słowiem, jeśli potraficie zbudować zdanie w czasie przeszłym, zbudowanie zdania w czasie zaprzeszłym to już bułka z masłem. Odpowiedzmy sobie teraz na pytanie, do czego służy czas zaprzeszły. 

CZAS ZAPRZESZŁY (PLUSQUAMPERFEKT) – ZASTOSOWANIE

Zacznijmy do tego, że czas zaprzeszły nie jest czymś zupełnie obcym. Bo, choć już nieco zapomniany, istnieje w języku polskim. Używał go jeszcze mój dziadek, a fani SciFi mogą pamietać jedno z opowiadań Lema, które zostało napisane niemal w całości w czasie zaprzeszłym. Jak ten czas zaprzeszły brzmiał? Zamiast „dałem łapkę w górę” powiedzielibyśmy „dałem był łapkę w górę”, zamiast „zostawiłem komentarz” powiedzielibyśmy „zostawiłem był komentarz”. 

Czas ten pozwala nam zaznaczyć, za pomocą gramatyki, że jedna czynność w przeszłości miała miejsce PRZED inną czynnością w przeszłości, stąd nazwa zaprzeszły. Dzięki użyciu czasu zaprzeszłego, nasza wypowiedź jest klarowniejsza, precyzyjniejsza i łatwiej zrozumieć, co działo się najpierw, a co później.

Weźmy na przykład dwa zdania w czasie przeszłym:

Ich habe Milch gekauft – kupiłem mleko.  

Ich bin nach Hause zürückgekommen – wróciłem do domu.

Jeśli chcemy jednoznacznie dać do zrozumienia, że najpierw kupiłem mleko, a dopiero później wróciłem do domu – to w przypadku pierwszej czynności, w tym wypadku kupowania mleka, użyjemy właśnie czasu zaprzeszłego i powiemy:

Nachdem ich Milch gekauft hatte, bin ich nach Hause zürückgekommen – po tym jak kupiłem był mleko, wróciłem do domu. 

Bevor ich nach Hause zürückgekommen bin, hatte ich Milch gekauft. – zanim wróciłem do domu, kupiłem był mleko. 

Ponieważ czas zaprzeszły jest sposobem na to, żeby zaznaczyć, że jedna czynność miała miejsce przed inną, czas ten nie występuje w pojedynkę. No bo musimy mieć minimum dwa zdania, dwie czynności, jedną, która działa się wcześniej i jedną, która działa się później. 

W praktyce, we współczesnym niemieckim czasu zaprzeszłego używa się stosunkowo rzadko. W mowi często zastępowany jest przez zwykły czas przeszły. Nie mniej jednak wciąż spotkamy go w zdaniach, w których mamy słowa „nachdem – po tym jak”, „bevor – przed tym jak”:

Nachdem wir gegessen hatten, sind wir ausgegangen – po tym jak zjedliśmy byli, wyszliśmy. 

Bevor wir ausgegangen sind, hatten wir gegessen – zanim wyszliśmy, zjedliśmy byli. 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, uzupełnij zdanie, tak żeby był tam czas zaprzeszły:

Nachdem wir Eintrittskarten gekauft (…), sind wir ins Kino gegangen. – Po tym, jak kupiliśmy bilety, poszliśmy do kina. 

PODSUMOWANIE

Dzisiaj omówiliśmy sobie czas zaprzeszły. Za pomocą czasu zaprzeszłego wyrażamy, że jedna czynność w przeszłości wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości. Współcześnie czasu zaprzeszłego użyjemy najczęściej jeśli w zdaniu mamy słowa „nachdem” oraz „beyvor”. 

Cytat na dziś

„Nachdem Gott die Welt erschaffen hatte, schuf er Mann und Frau. Um das ganze vor dem Untergang zu bewahren, erfand er den Humor. – po tym jak Bóg stworzył świat, stworzył mężczyznę i kobietę. A żeby to wszystko razem ochronić przed zagładą, wymyślił humor”

Guillermo Mordillo 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *