Opublikowano Dodaj komentarz

Czy wiesz, co znaczą te dziwne niemieckie zwroty?

Hallo! W dzisiejszym odcinku mam dla Was 5 ciekawych i niedosłownych niemieckich zwrotów, które nie tylko usłyszycie na codzień, ale które znaczą coś zupełnie innego, niż mogłoby się wydawać.

  1. Fix und fertig sein

„Fix und fertig sein” znaczy „być wykończonym”. Zwrotu tego użyjemy zamiast słowa „müde”, np. 

Ich habe die ganze Nacht gearbeitet. Ich bin fix und fertig. – Pracowałem całą noc. Jestem wykończony. 

2. Jetzt haben wir den Salat

„Jetzt haben wir den Salat” dosłownie znaczy „teraz to mamy sałatę”. Niedosłownie jednak zwrot ten przetłumaczymy na „masz babo placek” i użyjemy, kiedy „etwas ist schiefgegangen” czyli kiedy coś poszło nie po naszej myśli. Jeśli np. pomylą nam się opakowania i zamiast posolić, posłodzimy garnek zupy, możemy powiedzieć: Jetzt haben wir den Salat!

3. Ich glaub(e), ich spinne

„Ich glaub(e), ich spinne” dosłownie znaczy „wydaje mi się, że wiruję”, a niedosłownie „zaraz oszaleję / albo zaraz zwariuję”. Zwrotu tego użyjemy, kiedy na przykład mówimy komuś, żeby czegoś nie robił, a ta osoba mimo wszystko ciągle to robi:

Ich glaub(e) ich spinne, ich hab dir hundertmal gesagt, das nicht zu machen – No zaraz zwariuję, – mówiłem ci już 100 razy, żebyś tego nie robił. 

4. Du gehst mir auf den Keks 

„Du gehst mir auf den Keks”, dosłownie „wchodzisz mi na ciastko” możemy użyć, jak naszego – wkurzasz mnie / działasz mi na nerwy. Jak np. Musimy się skupić, a ktoś nam uparcie hałasuje, możemy powiedzieć:

Du gehst mir auf den Keks, ich brauche Stille. – Wkurzasz mnie. Potrzebuję ciszy. 

5. wie Gott in Frankreich leben

„wie Gott in Frankreich leben” dosłownie znaczy  – żyć jak bóg we Fracji, a niedosłownie „żyć jak pączek w maśle (dosł.). 

Mein Kumpel hat eine gute Arbeit bekommen und er lebt jetzt wie Gott in Frankreich – mój kumpel dostał dobrą pracę i żyje teraz jak pączek w maśle. 

ZADANIE

Więcej zwrotów na grupie

Kończą się miejsca w grupie od stycznia

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego dzisiaj w ramach zadania, napiszcie zdanie po niemiecku, z użyciem jednego ze zwrotów, które omówiliśmy sobie w dzisiejszym odcinku. A jeśli słyszeliście inne ciekawe wyrażenie – również zapiszcie je w komentarzach. Za jakiś czas zrobię z nimi odcinek. 

Cytat na dziś

„Kekse haben nur sehr wenig Vitamine. Daher muss man relativ viel davon essen” – “Ciastka mają bardzo mało witamin, dlatego trzeba ich zjeść odpowiednio dużo.”

Opublikowano Dodaj komentarz

Czas zaprzeszły, Plusquamperfekt – po co jest, jak używać?

Ostatnio pojawiło się sporo pytań na temat czasu zaprzeszłego w niemieckim. Czym w ogóle jest ten czas zaprzeszły, po co się go używa i kiedy? Na te wszystkie pytania znajdziecie odpowiedzi w dzisiejszym odcinku.  

CZAS ZAPRZESZŁY (PLUSQUAMPERFEKT) – JAK GO ZBUDOWAĆ

Zanim przejdziemy do czasu zaprzeszłego, krótko powtórka na temat czasu przeszłego. Mówiąc o tym, co wydarzyło się wczoraj, tydzień albo rok temu, użyjemy najczęściej czasu przeszłego złożonego, tzw. perfekt. Perfekt nazywamy czasem złożonym, bo składa się z dwóch elementów – z czasowników „haben” lub „sein” oraz z czasownika, który opisuje czynność, o której chcemy opowiedzieć.

Ich habe gemacht – ja zrobiłem. 

Wir haben gegessen – zjedliśmy

Ich bin gegangen – ja poszedłem. 

Wir sind gekommen – przyszliśmy. 

Czas zaprzeszły (Plusquamperfekt) tworzy się bardzo podobnie, z ta różnicą, że używamy form przeszłych „haben” i „sein”, czyli:

Zamiast „ich habe gemacht” powiemy: ich hatte gemacht. 

Zamiast „wir haben gegessen” powiemy: wir hatten gegessen.

Zamiast „ich bin gegangen” powiemy: „ich war gegangen”.

Zamiast „wir sind gekommen” powiemy: „wir waren gekommen”.

Jednym słowiem, jeśli potraficie zbudować zdanie w czasie przeszłym, zbudowanie zdania w czasie zaprzeszłym to już bułka z masłem. Odpowiedzmy sobie teraz na pytanie, do czego służy czas zaprzeszły. 

CZAS ZAPRZESZŁY (PLUSQUAMPERFEKT) – ZASTOSOWANIE

Zacznijmy do tego, że czas zaprzeszły nie jest czymś zupełnie obcym. Bo, choć już nieco zapomniany, istnieje w języku polskim. Używał go jeszcze mój dziadek, a fani SciFi mogą pamietać jedno z opowiadań Lema, które zostało napisane niemal w całości w czasie zaprzeszłym. Jak ten czas zaprzeszły brzmiał? Zamiast „dałem łapkę w górę” powiedzielibyśmy „dałem był łapkę w górę”, zamiast „zostawiłem komentarz” powiedzielibyśmy „zostawiłem był komentarz”. 

Czas ten pozwala nam zaznaczyć, za pomocą gramatyki, że jedna czynność w przeszłości miała miejsce PRZED inną czynnością w przeszłości, stąd nazwa zaprzeszły. Dzięki użyciu czasu zaprzeszłego, nasza wypowiedź jest klarowniejsza, precyzyjniejsza i łatwiej zrozumieć, co działo się najpierw, a co później.

Weźmy na przykład dwa zdania w czasie przeszłym:

Ich habe Milch gekauft – kupiłem mleko.  

Ich bin nach Hause zürückgekommen – wróciłem do domu.

Jeśli chcemy jednoznacznie dać do zrozumienia, że najpierw kupiłem mleko, a dopiero później wróciłem do domu – to w przypadku pierwszej czynności, w tym wypadku kupowania mleka, użyjemy właśnie czasu zaprzeszłego i powiemy:

Nachdem ich Milch gekauft hatte, bin ich nach Hause zürückgekommen – po tym jak kupiłem był mleko, wróciłem do domu. 

Bevor ich nach Hause zürückgekommen bin, hatte ich Milch gekauft. – zanim wróciłem do domu, kupiłem był mleko. 

Ponieważ czas zaprzeszły jest sposobem na to, żeby zaznaczyć, że jedna czynność miała miejsce przed inną, czas ten nie występuje w pojedynkę. No bo musimy mieć minimum dwa zdania, dwie czynności, jedną, która działa się wcześniej i jedną, która działa się później. 

W praktyce, we współczesnym niemieckim czasu zaprzeszłego używa się stosunkowo rzadko. W mowi często zastępowany jest przez zwykły czas przeszły. Nie mniej jednak wciąż spotkamy go w zdaniach, w których mamy słowa „nachdem – po tym jak”, „bevor – przed tym jak”:

Nachdem wir gegessen hatten, sind wir ausgegangen – po tym jak zjedliśmy byli, wyszliśmy. 

Bevor wir ausgegangen sind, hatten wir gegessen – zanim wyszliśmy, zjedliśmy byli. 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, uzupełnij zdanie, tak żeby był tam czas zaprzeszły:

Nachdem wir Eintrittskarten gekauft (…), sind wir ins Kino gegangen. – Po tym, jak kupiliśmy bilety, poszliśmy do kina. 

PODSUMOWANIE

Dzisiaj omówiliśmy sobie czas zaprzeszły. Za pomocą czasu zaprzeszłego wyrażamy, że jedna czynność w przeszłości wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości. Współcześnie czasu zaprzeszłego użyjemy najczęściej jeśli w zdaniu mamy słowa „nachdem” oraz „beyvor”. 

Cytat na dziś

„Nachdem Gott die Welt erschaffen hatte, schuf er Mann und Frau. Um das ganze vor dem Untergang zu bewahren, erfand er den Humor. – po tym jak Bóg stworzył świat, stworzył mężczyznę i kobietę. A żeby to wszystko razem ochronić przed zagładą, wymyślił humor”

Guillermo Mordillo 

Opublikowano Dodaj komentarz

Strona bierna – wurde czy würde (PARTIZIP II, PASSIV)

Jedna z naszych kursantek – Mariola – zapytała czym różni się forma „wurde” od „würde”. Różnica mogłaby się wydawać niewielka – w „wurde” mamy „u”, a we „würde – ü”. Słowa te mają jednak zupełnie inne znaczenia i użycia. Dlatego pozdrawiamy Mariolę i przechodzimy do wyjaśnienia!

WERDEN

Oba słowa „würde” i „wurde” to odmienione formy czasownika „werden”. 

Würde (z u umlaut) – jest odpowiednikiem naszego „bym” oraz ”by” i używane jest do gdybania – lub jeśli wolicie nieco bardziej fachową terminologię – jest to tryb przypuszczający, czyli Konjunktiv II, np.

Ich würde kommen, wenn ich Zeit hätte – ja bym przyszedł, gdybym miał czas. 

Sie würde uns helfen – ona by nam pomogła.

Er würde das reparieren. – on by to naprawił. 

Wurde (z u umlaut) – to z kolei najczęściej odpowiednik naszego „został / zostałem / została„ i słowa tego używamy w stronie biernej (Passiv). Strone bierną mamy wtedy, gdy zamiast mówić „ja zrobiłem” albo „ona zrobiła”, mówimy że coś „zostało” zrobione”, np.

Das Mittagessen wurde serviert – obiad został podany. 

Das Auto wurde repariert – samochód został naprawiony. 

Zamiast „wurde” można też powiedzieć „ist worden”. Jest to nieco inna forma gramatyczna, tzw. czas Perfekt, znaczenie jednak jest takie samo:

Das Auto ist repariert worden – samochód został naprawiony.

W praktyce jednak Niemcy częściej używają formy „wurde” niż „ist worden”, bo ta pierwsza forma jest prostsza. 

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, jak powiesz:

Der Mann (…) operiert. – mężczyna został zoperowany. 

PODSUMOWANIE
Würde:
znaczy „bym” oraz „by” i służy do gdybania: ich würde das reparieren – ja bym to naprawił. 

Wurde: znaczy „zostałem / został / została” i służy do budowania strony biernej: Das Auto wurde repariert – samochód został naprawiony.

Cytat na dziś

Rom wurde nicht an einem Tag erbaut.’ – ‚Nie od razu Rzym zbudowano.’ 

Strona bierna – wurde czy würde (PARTIZIP II, PASSIV)

Strona bierna – wurde czy würde (PARTIZIP II, PASSIV)
Niemiecki

&nbsp
 

00:00 /
 

1X

 

Opublikowano Dodaj komentarz

Dlaczego rzeczowniki w niemieckim zapisuje się wielką literą?

Jeśli uczysz się niemieckiego, musisz wiedzieć, że rzeczowniki w niemieckim zawsze zapisuje się wielką literą, bez znaczenia czy są one na początku zdania, w środku, czy na końcu. Rzeczowniki to, przypominam, słowa które zastępują rzeczy, ludzi i zwierzęta, np. „Das Haus”, czyli „dom” albo  das Kind – dziecko” – to rzeczowniki. Dlaczego jednak musimy zapisywać je wielką literą? Na to pytanie odpowiemy sobie w dzisiejszym odcinku.

Zasada pisania rzeczowników wielką literą ma swoje korzenie w historii. Na początku wszystkie teksty pisane były wyłącznie mała literą. Wielkich liter w ogóle nie było. Wymyślono je w XI wieku dla… ozdoby. Na początku malowano, raczej niż pisano, jedną wielką literę na początku całej strony. A następnie na początkach akapitów i strof.

Ponieważ w tamtych czasach nie było skodyfikowanych zasad pisowni, każdy używał wielkich liter, jak mu się podobało – podobnie jak my używamy współcześnie emoji. I np. w zależności od fantazji autora, czasem w słowie była jedna wielka litera, czasem dwie a czasem żadnej. 

W pewnym momencie nastała moda, żeby wielką literą zaznaczać słowa, które były szczególnie ważne dla autora tekstu lub nawet bardziej – dla sponsora autora tekstu – stąd wielkie litery przy zapisie czcigodnych imion książąt, królów i papieży, czy w słowach sakralnych, takich słowach jak Jesus i Gott – Bóg.

W XVI i. Już 80% imion zapisywano wielkimi literami.

W XVII wieku odgórnie i dość arbitralnie uznano że najważniejszymi słowami w języku są rzeczowniki, a ponieważ są najważniejsze, należy zapisywać je wielką literą – zawsze i wszędzie. Taki zabieg miał też ułatwić rozumienie tekstu czytanego. Bo w niemieckim kolejność słów można zmieniać, możemy powiedzieć zarówno:

Ich telefoniere gerade mit einem guten Freund aus Deutschland. – rozmawiam przez telefon z dobrym przyjacielem z Niemiec.

Jak i:

Mit einem guten Freund aus Deutschland telefoniere ich gerade. – z dobrym przyjacielem z Niemiec rozmawiam właśnie przez telefon.

Autorzy reformy stwierdzili, że zapis rzeczowników wielkimi literami pozwoli nam szybciej zorientować się w tekście, tak żeby było jasne kto, kogo, gdzie i jak. I te wielkie litery będą jak latarnie, które naprowadzają czytającego niczym światło latarni statki. I choć reforma ta spotykała się wielokrotnie z krytyką, to najnowsze badania pokazują, że jest w niej trochę racji. Bo teksty w których rzeczowniki zapisane są wielkimi literami czyta się szybciej. 

Cytat na dziś

Wenn du es nicht weißt, wie man „Einzelheiten” schreibt, kannst du immer „Details” schreiben – jeśli nie wiesz, jak napisać „szczegóły” możesz zawsze napisać „detale”.

Opublikowano Dodaj komentarz

Jak Niemcy skracają słowa – zum, beim, im, am, vom.

Jakiś czas temu w komentarzach padło pytanie, dlaczego Niemcy raz mówią „zu, bei” lub „von” a innym razem „zum, beim” i “vom”, skąd bierze się to „m”. I w tym odcinku na to pytanie sobie odpowiemy. 

„Zu” znaczy „do”, „bei” znaczy „u” a „von” znaczy „z”. Po słowach „zu”, „bei” oraz „von” mamy w niemieckim Dativ, czyli celownik. Oznacza to, że po „zu, bei” i „von” należy odpowiednio odmienić kolejne słowo, tak, żeby było w Dativie. W tym celu najczęściej wystarczy zmienić rodzajnik danego słowa. W Datvie rodzajniki „das” i „der” zmienimy na „dem”, a rodzajnik „die” zmienimy na „der”. Czyli:

„der Mann – mężczyzna” odmienimy na „dem Mann” 

„das Kind – dziecko” odmienimy na „dem Kind”

„Die Frau – kobieta” odmienimy na „der Frau”


Czyli po „zu, bei” i „von” zawsze mamy Dativ. Jeśli więc mamy słowo „der Supermarkt – supermarket” i chcemy powiedzieć „idę do supermakertku”, powiemy „ich gehe zu dem Supermarkt”. Ponieważ mamy Dativ „der Supermarkt” zmieniamy na „dem Supermarkt”. 

Podobnie jeśli mamy słowo „der Arzt – lekarz”. I chcemy powiedzieć „jestem u lekarza, powiemy „ich bin bei „dem” Arzt. Jako że po „bei mamy Dativ, a w Dativie „der Arzt” zmieniamy na „dem Arzt”.

Zanim przejdziemy dalej, wyjaśnijmy sobie krótko, dlaczego Niemcy odmieniają słowa. A odmieniają je, z tego samego powodu, dla którego my je odmieniamy – żeby nasza wypowiedź była bardziej zrozumiała. Nie mówimy przecież „idę do supermarket” i „jestem u lekarz”, tylko „idę do supermarketu” i „idę do lekarza”. A odmiana w niemieckim jest na dobrą sprawę prostsza niż w polskim, bo wystarczy zmienić rodzajnik. 

Dlatego pamiętajcie, jeśli po jakimś słowie mamy Dativ / celownik, oznacza to że „das” i „der” zmienimy na „dem” a „die” zmienimy na „der”. A skoro to już mamy jasne, wyjaśnijmy sobie skąd bierze się „zum” beim” i „vom”. A słowa te biorą się stąd, że Niemcy łączą i skracają słowa.

“zu dem” skraca się do „zum”

Ich gehe zu dem Supermarkt – idę do supermarketu

Ich gehe zum Supermarkt – jestem do supermarketu

“zu der” skraca się do „zur”

Ich gehe zu der Arbeit – idę do pracy

Ich gehe zur Arbeit – idę do pracy

„bei dem” skraca się do „beim”

Ich bin bei dem Arzt – jestem u lekarza

Ich bin beim Arzt – jestem u lekarza

„von dem” skraca się do „vom”

Von dem Morgen bis zu dem Abend – od rana do wieczora

vom Morgen bis zum Abend – od rana do wieczora

„Dativ” jest też po słowie „in” w znaczeniu „w”. Jeśli więc mamy słowo „das Restaurant” i chcemy powiedzieć „w restauracji”, powiemy „in dem Restaurant”.   

“in dem” skraca się do „im”

Ich bin in dem Restaurant – jestem w restauracji

Ich bin im Restaurant – jestem w restauracji

ZADANIE

Język to przede wszystkim praktyka. Dlatego biorąc pod uwagę nasz dzisiejszy odcinek, jak skrócisz następujące zdanie:

Ich gehe zu dem Arzt – idę do lekarza. 

PODSUMOWANIE
“zu dem”
skraca się do „zum”

“zu der” skraca się do „zur”

„bei dem” skraca się do „beim”

„von dem” skraca się do „vom”

“in dem” skraca się do „im”

Cytat na dziś

Ist man in kleinen Dingen nicht geduldig, bringt man die großen Vorhaben zum Scheitern – żeby odnosić sukcesy w rzeczach dużych, trzeba mieć cierpliwość przy rzeczach małych”.

Konfuzius